Twardość gumy w skali Shore A — co oznacza i jaką wybrać [2026]

Opublikowano: 11.10.2026Autor: inż. Robert Piotrowski

W zapytaniach ofertowych często pojawia się zapis „guma 60 ShA” albo „guma średnio twarda”. Twardość to obok materiału najważniejszy parametr płyty gumowej — od niej zależy, jak uszczelka przylgnie do kołnierza, jak podkładka zniesie obciążenie i jak szybko pasek się zetrze. Jednocześnie to parametr, który łatwo źle zinterpretować.

W tym artykule wyjaśniamy, co oznacza skala Shore A, jakie twardości mają płyty w naszej ofercie i jak dobrać twardość do zadania. POWER Rubber produkuje i tnie opisywane materiały, dlatego odnosimy się do konkretnych wartości z naszych kart produktów.

Co oznacza twardość w skali Shore A?

Skala Shore A opisuje opór gumy wobec wciskania w nią wgłębnika twardościomierza (durometru). Wynik podaje się w stopniach Shore A, w skrócie °ShA: niska wartość oznacza gumę miękką, wysoka — twardą. Skala A służy do gum i elastomerów; dla bardzo twardych tworzyw stosuje się inną skalę — Shore D.

Twardość nie mówi nic o odporności na olej, temperaturę czy ozon — to zależy od rodzaju materiału (SBR, NBR, EPDM, silikon, FKM). Dwie płyty o tej samej twardości 65 °ShA mogą więc zachowywać się zupełnie inaczej w kontakcie z tym samym medium. Dlatego przy doborze zawsze zaczynamy od materiału, a twardość traktujemy jako drugi krok.

Twardość wpływa natomiast na zachowanie mechaniczne: jak guma ugina się pod naciskiem, jak dopasowuje się do nierównych powierzchni i jak tłumi drgania.

Co znaczy zapis 65 ± 5 °ShA?

Zapis 65 ± 5 °ShA oznacza, że twardość płyty mieści się w przedziale od 60 do 70 °ShA. Guma jest materiałem, którego twardość naturalnie różni się nieznacznie między partiami, dlatego karty produktów podają wartość nominalną z tolerancją. Przy doborze warto brać pod uwagę cały przedział, a nie tylko liczbę środkową.

W praktyce oznacza to, że płyta „65 °ShA” i płyta „70 °ShA” mają częściowo pokrywające się zakresy twardości. Różnice kilku stopni rzadko decydują o działaniu uszczelki czy podkładki — znacznie ważniejsze jest, czy wybrano gumę miękką (ok. 50 °ShA), standardową (60–70 °ShA), czy twardszą (75 °ShA).

Jaką twardość mają płyty gumowe w ofercie?

Standardowe płyty mają twardość 65–70 °ShA (SBR 70 ± 5, NBR i EPDM 65 ± 5), FKM — 75 ± 5 °ShA, a silikon — 60 ± 5 °ShA w wersji standardowej. Płyty SBR, NBR i EPDM są dostępne także w miększej wersji 50 °ShA, a silikon w zakresie od 30 do 80 °ShA.

Osobną grupą jest guma porowata (np. mikroguma EPDM). Jej twardość jest bardzo niska — rzędu kilku stopni Shore A — a o zachowaniu decyduje przede wszystkim struktura komórkowa i gęstość. To materiał na miękkie uszczelnienia obudów, drzwi i pokryw. Pełną ofertę płyt znajdą Państwo na stronie płyty gumowe techniczne.

Jaką twardość wybrać do uszczelek, podkładek i pasków?

Do typowych uszczelek płaskich wystarcza standardowe 60–70 °ShA; miększe 50 °ShA sprawdza się przy słabym docisku i nierównych powierzchniach. Do podkładek antywibracyjnych twardość dobiera się do obciążenia, a do pasków narażonych na ścieranie i nacisk wybiera się raczej twardszą gumę. Ostateczny wybór zależy od warunków pracy.

Uszczelki

Miększa uszczelka szczelnie wypełnia nierówności przy mniejszej sile docisku, ale przy wysokim nacisku łatwiej się wyciska ze złącza. Twardsza wymaga gładszych powierzchni i mocniejszego docisku, za to lepiej zachowuje kształt. Jeśli uszczelka zastępuje starą, najprościej przyjąć jej twardość. O materiałach więcej w artykule Jaką gumę wybrać na uszczelki.

Podkładki

Podkładka antywibracyjna musi się ugiąć, żeby tłumić drgania, ale nie może się zgnieść. Dlatego dobór twardości zależy od nacisku na jedną podkładkę — przykład znajdą Państwo w artykule Podkładki antywibracyjne pod pompę ciepła.

Paski i listwy

Paski na listwy zgarniające, prowadnice czy osłony pracują pod naciskiem i tarciem. Zwykle sprawdza się tu standardowa twardość SBR, a przy kontakcie z olejem — NBR.

Czy twardość gumy zmienia się z temperaturą?

Tak. W niskiej temperaturze guma sztywnieje, a w wysokiej staje się bardziej podatna, dlatego wartość °ShA z karty dotyczy pomiaru w warunkach normalnych. Im bliżej granicy zakresu temperatur materiału pracuje detal, tym bardziej jego zachowanie może odbiegać od tego w temperaturze pokojowej.

Z tego powodu przy pracy na mrozie lub w podwyższonej temperaturze ważniejszy od twardości jest dobór materiału o odpowiednim zakresie temperatur — np. EPDM (−30…+70 °C) zamiast SBR (−20…+70 °C) na zewnątrz zimą albo silikon (−50…+220 °C) przy wysokich temperaturach.

Najczęstsze błędy przy wyborze twardości

Najczęstszy błąd to traktowanie twardości jako miary jakości lub odporności chemicznej. Twardość opisuje tylko zachowanie mechaniczne gumy — o odporności na olej, temperaturę i pogodę decyduje materiał. Kolejne pomyłki to mylenie skal Shore A i Shore D oraz dobór „im miększa, tym lepiej”.

• „Twardsza znaczy lepsza”. Twardość nie jest wyznacznikiem jakości — to parametr do dopasowania.
• Twardość zamiast materiału. NBR 65 °ShA i EPDM 65 °ShA zupełnie inaczej reagują na olej.
• Mylenie skal. Wartości w Shore A i Shore D nie są porównywalne.
• Zbyt miękka uszczelka przy dużym docisku. Wyciska się ze złącza i traci szczelność.
• Ocena twardości palcem. Wrażenie dotyku przy różnych grubościach jest mylące — cienka płyta wydaje się twardsza niż gruba z tej samej gumy.

Kiedy zlecić nam dobór, a kiedy nie?

Dobór warto zlecić nam, gdy znają Państwo zadanie detalu, ale nie wiedzą, jakiej twardości i materiału potrzeba — doradzimy i od razu wytniemy detal na wymiar. Gdy dokumentacja urządzenia precyzyjnie określa materiał i twardość, wystarczy przesłać ją razem z zapytaniem.

Warto, gdy

• stara uszczelka nie ma oznaczeń,
• detal ma pracować w nietypowych warunkach,
• potrzebny jest kompromis między szczelnością a trwałością.

Nie trzeba, gdy

• rysunek producenta określa materiał i twardość — wtedy trzymamy się dokumentacji,
• wymagana twardość wykracza poza wartości z naszej oferty.

Od czego zacząć?

Najpierw wybierzcie Państwo materiał według medium i temperatury, potem twardość według zadania detalu, a na końcu prześlijcie wymiary lub rysunek do wyceny. Jeśli nie mają Państwo pewności co do twardości, wystarczy opisać, gdzie detal pracuje — zaproponujemy rozwiązanie.

Pełną ofertę płyt znajdą Państwo na stronie płyty gumowe techniczne, a zapytanie można wysłać przez formularz wyceny. Termin realizacji podamy w wycenie, po potwierdzeniu przez zakład.

Źródła

• Karty produktów POWER Rubber: płyty SBR, NBR, EPDM, FKM (Viton®), silikonowe, silikonowe HT i mikroguma EPDM — twardości, tolerancje, grubości.
• Własne wskazówki doboru twardości POWER Rubber.